Những điểm mới người nộp đơn cần lưu ý trong Luật SHTT sửa đổi 2025

Theo khoản 1 Điều 89a, các sáng chế thuộc bí mật nhà nước trong lĩnh vực kỹ thuật ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh — được tạo ra tại Việt Nam và thuộc quyền đăng ký của công dân Việt Nam thường trú hoặc tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam — chỉ được nộp đơn đăng ký ở nước ngoài sau khi được Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an cho phép.

Luật hoàn thiện quy định cấm bảo hộ sáng chế do AI tạo ra. Khi có cơ sở xác định tác giả không phải con người, đơn sẽ bị xử lý theo một trong ba hướng:

• Bị coi là không hợp lệ (điểm d khoản 1 Điều 96)
• Bị từ chối cấp văn bằng bảo hộ (điểm c1 khoản 2 Điều 109)
• Văn bằng đã cấp có thể bị hủy bỏ hiệu lực (điểm e khoản 1 Điều 117)

Từ ngày 01/4/2026, dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý quốc gia Việt Nam bị coi là không có khả năng phân biệt (điểm đ1 khoản 2 Điều 74), trừ hai trường hợp ngoại lệ:

• Dấu hiệu đã được sử dụng và thừa nhận rộng rãi với danh nghĩa nhãn hiệu trước ngày nộp đơn
• Dấu hiệu là yếu tố cấu thành của dấu hiệu có khả năng phân biệt được đăng ký nhãn hiệu tập thể hoặc nhãn hiệu chứng nhận

Theo khoản 13 Điều 4, hai loại kiểu dáng mới được bổ sung vào phạm vi bảo hộ:

• Kiểu dáng riêng phần — kiểu dáng của phần không tách rời được của sản phẩm (ví dụ: thiết kế tay cầm ấm, mặt đồng hồ, phần đế giày…)
• Kiểu dáng sản phẩm phi vật lý — giao diện số, biểu tượng hiển thị trên màn hình, thiết kế UI/UX của ứng dụng…

Luật bổ sung ngoại lệ: các trường hợp bộc lộ dưới đây không ảnh hưởng đến tính mới của kiểu dáng khi nộp đơn:

• Bộc lộ do người có quyền đăng ký hoặc người nhận thông tin từ họ thực hiện (khoản 4 Điều 65)
• Bộc lộ trong đơn/văn bằng do công bố không đúng quy định hoặc do người không có quyền nộp (khoản 5 Điều 65)

Tương tự sáng chế, kiểu dáng công nghiệp có tác giả không phải con người sẽ bị xử lý theo ba hướng: đơn không hợp lệ, từ chối cấp văn bằng, hoặc hủy bỏ hiệu lực văn bằng đã cấp (điểm d khoản 1 Điều 96; điểm c1 khoản 2 Điều 109; điểm e khoản 1 Điều 117).

Áp dụng với các thủ tục nộp đơn qua đại diện hợp pháp theo Điều 89 và 119a Luật SHTT:

• Văn bản ủy quyền không ghi thời hạn → thời hạn được xác định theo quy định của Bộ luật Dân sự
• Khi một bên đơn phương chấm dứt ủy quyền → bắt buộc phải có văn bản tuyên bố chấm dứt

Từ ngày 01/4/2026, quy trình sau thẩm định hình thức thay đổi theo hướng đơn giản hóa:

• Đơn không hợp lệ: Cục SHTT ra quyết định từ chối
• Đơn hợp lệ: chuyển thẳng sang công bố — không còn bước ra quyết định chấp nhận đơn hợp lệ
• Danh sách đơn được chuyển công bố (có ghi ngày cụ thể) sẽ công khai trên Cổng thông tin điện tử của Cục SHTT