Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025: Những thay đổi thực chất bạn cần biết

Kiểu dáng riêng phần và kiểu dáng phi vật lý (khoản 13 Điều 4): Kiểu dáng công nghiệp nay là hình dáng bên ngoài của toàn bộ hoặc một phần sản phẩm, dưới dạng vật lý hoặc phi vật lý. Việc lưu thông bản sao kỹ thuật số của sản phẩm phi vật lý mang kiểu dáng được bảo hộ thuộc phạm vi quyền của chủ sở hữu (điểm d khoản 2 Điều 124).

Mở rộng ngoại lệ tính mới cho kiểu dáng (khoản 4, 5 Điều 65): Kiểu dáng không bị coi là mất tính mới nếu đơn được nộp trong vòng 6 tháng kể từ ngày bộc lộ, khi việc bộc lộ do người có quyền đăng ký (hoặc người có được thông tin trực tiếp, gián tiếp từ người đó) thực hiện. Ngoại lệ này cũng áp dụng khi kiểu dáng bị Cục SHTT công bố trái quy định, hoặc được công bố trong đơn do người không có quyền đăng ký nộp.

Dấu hiệu chỉ nguồn gốc quốc gia Việt Nam (điểm đ1 khoản 2 Điều 74): Dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý quốc gia Việt Nam của hàng hóa, dịch vụ bị coi là không có khả năng phân biệt. Ngoại lệ: dấu hiệu đã được sử dụng và thừa nhận rộng rãi với danh nghĩa nhãn hiệu trước ngày nộp đơn, hoặc là yếu tố cấu thành của dấu hiệu có khả năng phân biệt được đăng ký làm nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận.

Kiểm soát an ninh sáng chế (khoản 1 Điều 89a): Sáng chế thuộc danh mục bí mật nhà nước trong lĩnh vực kỹ thuật có tác động đến quốc phòng, an ninh, được tạo ra tại Việt Nam, thuộc quyền đăng ký của công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam hoặc tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam, chỉ được nộp đơn ở nước ngoài sau khi Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an cho phép.

✕Sáng chế, kiểu dáng phải có tác giả là người. Khoản 1 Điều 122 định nghĩa tác giả là “người trực tiếp sáng tạo ra” đối tượng. Luật mới bổ sung các hệ quả khi tác giả không đáp ứng điều kiện này: đơn bị coi là không hợp lệ (điểm c1 khoản 2 Điều 109), bị từ chối cấp văn bằng (khoản 1b Điều 117), hoặc văn bằng đã cấp có thể bị hủy bỏ hiệu lực (điểm d khoản 1 Điều 96). Theo Cục SHTT, các hệ quả này áp dụng khi có cơ sở khẳng định tác giả không phải là con người.

✕AI không phải chủ thể quyền SHTT. Theo khoản 1 Điều 4 (sửa đổi), quyền SHTT là quyền của “tổ chức, cá nhân”. Hệ thống AI không thuộc hai phạm trù này.

✓Được dùng dữ liệu đã công bố hợp pháp để huấn luyện AI (khoản 5 Điều 7). Tổ chức, cá nhân được sử dụng văn bản và dữ liệu về đối tượng SHTT đã công bố hợp pháp, công chúng được phép tiếp cận, cho mục đích nghiên cứu khoa học, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống AI, với điều kiện không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu. Với đối tượng quyền tác giả và quyền liên quan, việc sử dụng còn phải tuân theo quy định của Chính phủ.

!Còn chờ hướng dẫn: xác lập quyền khi có sử dụng AI (khoản 5 Điều 6). Chính phủ sẽ quy định việc phát sinh, xác lập quyền SHTT khi đối tượng được tạo ra có sử dụng hệ thống AI. Mức độ đóng góp sáng tạo của con người cần đạt đến đâu để được công nhận là tác giả sẽ phụ thuộc vào văn bản hướng dẫn này.

1Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian

Định nghĩa lại tại khoản 1 Điều 198b: doanh nghiệp cung cấp phương tiện kỹ thuật, nền tảng số để người dùng đưa nội dung thông tin số lên không gian mạng, hoặc cung cấp kết nối trực tuyến cho công chúng tiếp cận nội dung đó. Luật cũ chỉ nói đến “phương tiện kỹ thuật” trên “môi trường mạng viễn thông và mạng Internet”.

2Chủ quản nền tảng số mới — khoản 5a Điều 198b

Có trách nhiệm triển khai các biện pháp bảo vệ quyền SHTT trên không gian mạng theo pháp luật về SHTT, thương mại điện tử, an ninh mạng. Trên thực tế, nhóm này bao gồm mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, nền tảng chia sẻ nội dung…

3Biện pháp dân sự mới cho môi trường số

Theo khoản 7 Điều 202 (bổ sung), Tòa án có thể buộc gỡ bỏ, ẩn hoặc vô hiệu hóa truy cập đến thông tin, nội dung, tài khoản, trang thông tin điện tử, ứng dụng hoặc các định danh địa chỉ Internet có liên quan đến hành vi xâm phạm quyền SHTT.

4Buộc tiêu hủy hàng giả, hàng sao chép lậu

Theo khoản 6 Điều 202 (bổ sung), hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và hàng hóa sao chép lậu bị buộc tiêu hủy, trừ một số trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định.